Bloemen zijn een geschenk voor iedereen en nog veel meer– reflecties bij Blumen für die Kunst

De Zwitserse tentoonstelling Blumen für die Kunst toont op indrukwekkende wijze hoe bloemen veel meer zijn dan louter decoratie. In de zalen van het Aargauer Kunsthaus gaan florale interpretaties een directe dialoog aan met schilderijen, sculpturen en installaties. Het resultaat is een tentoonstelling die niet alleen visueel prikkelt, maar ook aanzet tot reflectie over de betekenis van bloemen in onze samenleving.

Bloemen als taal en interpretatie

Volgens florist Marcel Gabriel kunnen bloemen veel meer zijn dan een klassiek geschenk. Ze kunnen een nieuwe toegangspoort vormen tot bestaande kunst. Hij bestudeerde het kunstwerk van Roman Signer om de essentie ervan in een bloemencreatie weer te geven. Door kunstwerken te vertalen naar bloemen, kleuren en vormen, ontstaat een nieuwe laag van interpretatie die het publiek anders naar het oorspronkelijke werk laat kijken.

“Zodra we iets creëren dat meer is dan het gewone commerciële boeket, wordt floristiek snel tot kunst”, stelt hij.

Bloemen functioneren daarbij als een eigen beeldtaal. Net zoals schilderkunst, muziek of poëzie kunnen ook florale composities verhalen vertellen, emoties oproepen en herinneringen activeren. Als ze heel nauwkeurig geschikt worden, dragen bloemen boodschappen over die zowel subtiel als krachtig kunnen zijn.

Floristiek als volwaardige kunstvorm

De tentoonstelling maakt duidelijk dat floristiek vandaag niet langer uitsluitend als ambacht of decoratie kan worden gezien. Museumcurator Rudolf Velhagen verwoordt het treffend:

“Floristiek is veel meer dan decoratie. Ze is interpretatie, dialoog en artistiek debat.”

Die artistieke dimensie blijkt uit de manier waarop de deelnemende floristen zich verdiepen in de kunstenaars en hun werk. Ze bestuderen context, materiaalgebruik en intentie om vervolgens een persoonlijke, maar respectvolle vertaling te maken. Het is een proces dat vergelijkbaar is met dat van andere kunstenaars die reageren op bestaand werk.

Een tentoonstelling die uitnodigt tot vertraging

Wie door de tentoonstelling wandelt, merkt al snel dat bloemen de ruimte veranderen. Ze voegen geur, textuur en vergankelijkheid toe aan de museale context. Daardoor ontstaat een beleving die minder afstandelijk en meer zintuiglijk is dan bij een klassieke museumopstelling.

In een wereld waarin nieuws en informatie ons voortdurend overspoelen, biedt zo’n omgeving een zeldzaam moment van rust. Velhagen ziet daarin een belangrijke kracht van het project:

“Bloemen zijn dan wel geen oplossing voor de problemen in onze wereld, ze herinneren ons er wel aan dat creativiteit, kracht om nieuwe dingen te creëren, zorg en samenwerking mogelijk zijn.”

Bloemen als geschenk – voor iedereen

Misschien is het meest treffende idee uit Blumen für die Kunst wel dat de florale installaties worden gezien als «een geschenk aan ons allemaal». De werken zijn tijdelijk, kwetsbaar en niet bedoeld om te bezitten. Juist daardoor krijgen ze een bijzondere waarde: ze bestaan enkel in het moment en worden gedeeld met iedereen die de tentoonstelling bezoekt.

Deze gedachte krijgt extra betekenis in de huidige maatschappelijke context. In tijden van onzekerheid, polarisatie en snelle veranderingen vormen bloemen een universeel symbool van aandacht en zorg. Ze herinneren ons eraan dat schoonheid en kwetsbaarheid hand in hand gaan en dat kleine gebaren een grote emotionele impact kunnen hebben.

Persoonlijke verhalen en emotionele lagen

Veel van de florale interpretaties dragen een persoonlijke dimensie in zich. Zo beschrijft florist Claudia Alijew haar installatie, geïnspireerd op een werk van de in 2023 overleden kunstenares Barbara Müller (een werk zonder titel, vierkant, met de kleuren lila en geel), als een laatste groet. Het werk van beide kunstenaressen heeft iets gelijkaardigs: het is onperfect perfect getekend met sporen van het werk.
Dergelijke gebaren tonen hoe floristiek niet alleen esthetisch, maar ook emotioneel geladen kan zijn.

Andere deelnemers gebruiken bloemen om nieuwe betekenissen toe te voegen aan bestaande kunst. Peter Schwitter, die een schilderij van de kleurrijke constructivist Richard Paul Lohse interpreteerde, wilde de kleuren uit hun ‘gevangenschap’ bevrijden: «De kleuren in dit schilderij lijken wel gevangen – ik wou ze bevrijden.» Door 200 gele anjers in lange kettingen voor het werk te hangen, creëerde hij een speelse, maar conceptueel sterke installatie die zowel eer betoonde aan het origineel als er kritisch mee in dialoog ging.

Nicolaus Peters gaat de dialoog met het werk Spaltkasten (2 doeken die tegenover elkaar staan met een strook felgekleurde lijnen) van Jean Pfaff aan vanuit de materialiteit van het onbehandelde doek in combinatie met felgekleurde bloemen.

Een dialoog tussen natuur en abstractie

De spanning tussen organische vormen en abstracte kunst loopt als een rode draad door de tentoonstelling. Floristen reageren op geometrie, kleurvlakken en conceptuele kunst met materialen die leven, groeien en vergaan. Die confrontatie tussen het blijvende en het tijdelijke geeft de tentoonstelling haar bijzondere dynamiek.

Sommige installaties versterken de zintuiglijke ervaring van een kunstwerk, bijvoorbeeld door geur toe te voegen of door beweging en ritme te creëren met takken en bloemen. Andere werken spelen dan weer met ironie of maatschappijkritiek, zoals installaties die aandacht vragen voor verspilling in de bloemenindustrie.

Inspiratie voor de toekomst van de florale sector

Blumen für die Kunst toont hoe krachtig floristiek kan zijn wanneer ze wordt benaderd als een vorm van artistiek onderzoek. Voor de sector is dat een belangrijk signaal. Het bevestigt dat bloemen niet alleen een decoratieve rol hoeven te spelen, maar ook een culturele en maatschappelijke betekenis kunnen dragen.

De tentoonstelling bewijst bovendien dat een frisse, florale blik het publiek kan helpen om hedendaagse kunst toegankelijker te maken. Door kunstwerken te vertalen naar levende materialen ontstaat een brug tussen museum en bezoeker, tussen abstractie en beleving.

Bloemen die verbinden

Uiteindelijk laat Blumen für die Kunst zien dat bloemen mensen samenbrengen. Ze creëren ontmoetingen, gesprekken en momenten van verwondering. Als tijdelijk, maar intens kunstmedium tonen ze hoe vergankelijkheid en schoonheid elkaar niet uitsluiten, maar juist versterken.

In een complexe wereld, waarin we vaak worden geconfronteerd met negatieve berichten, fungeren bloemen als een zacht tegengewicht. Ze lossen de problemen van de wereld niet op, maar ze herinneren ons wel aan wat mogelijk is wanneer creativiteit, zorg en samenwerking centraal staan. En misschien is dat precies waarom bloemen – in een museum, in een boeket of in een publieke ruimte – nog altijd als een waardevol geschenk worden ervaren.

De deelnemende floristen – editie 2026 (van boven, v.l.n.r):
Peter Schwitter, Buochs, Evelyn Krebs, Zürich, Annika Egger, Muri bei Bern,
Marianne De Tomasi, St. Gallen, Rémy Jaggi, Trélex, Nicolaus Peters, Berlin (D),
Samantha Bühler, Winterthur, Marie Bongard, Männedorf, Heidi Bisang, Solothurn, Andrea Lehmann, Solothurn, Marcel Gabriel, Sempach, Claudia Alijew Wüthrich, Seon, Annika Junghans, Basel, Melanie Schneider, Beringen, Kathrin Muggli, Hinwil, Foto: Alex Spichale Baden

Met dank aan Flowers-to-Arts ; alle foto’s zijn van David Aebi, Burgdorf